Metoda wyłączenia z progresją – jakie kraje ją stosują?

Metoda wyłączenia z progresją zwalnia dochód zagraniczny z podatku w Polsce, ale uwzględnia go przy ustalaniu stawki dla dochodów krajowych. W latach 2023–2026 stosują ją między innymi Niemcy, Francja, Czechy, Włochy, Ukraina i Szwajcaria. Lista nie jest stała, dlatego przed rozliczeniem trzeba sprawdzić aktualną umowę o unikaniu podwójnego opodatkowania.

Na czym polega metoda wyłączenia z progresją?

Jeżeli jesteś polskim rezydentem podatkowym, co do zasady rozliczasz w Polsce dochody z całego świata. Właściwa umowa o unikaniu podwójnego opodatkowania może jednak zwolnić dochód uzyskany za granicą z polskiego podatku.

Przy metodzie wyłączenia z progresją zagraniczny dochód nie jest opodatkowany w Polsce bezpośrednio. Wpływa jednak na stopę procentową stosowaną do dochodów osiągniętych w Polsce. Im wyższy łączny dochód, tym wyższa może być stawka podatku od części krajowej.

Metoda jest korzystna zwłaszcza wtedy, gdy podatnik nie ma dochodów w Polsce. Sam zagraniczny dochód objęty tą metodą zwykle nie powoduje obowiązku złożenia polskiego zeznania. Inaczej może być przy metodzie proporcjonalnego odliczenia.

Jakie kraje stosują metodę wyłączenia z progresją?

Poniższa tabela przedstawia państwa, dla których wykaz Ministerstwa Finansów wskazuje tę metodę w latach 2023–2026:

W pełnym wykazie znajdują się także między innymi Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Czarnogóra, Filipiny, Islandia, Kuwejt, Liban, Luksemburg, Łotwa, Maroko, Mongolia, Serbia, Sri Lanka, Turcja, Wietnam i Zimbabwe.

Tabela służy do wstępnej weryfikacji. Ostateczne znaczenie ma konkretna umowa, rodzaj dochodu oraz jej aktualne brzmienie. Jeżeli Polska nie ma z danym państwem obowiązującej umowy, co do zasady stosuje się metodę proporcjonalnego odliczenia.

Jak obliczyć podatek przy tej metodzie?

Załóżmy, że dochód z Polski wynosi 40 000 zł, a dochód z Niemiec 50 000 zł. Dla uproszczenia przyjmijmy podatek według skali od łącznej kwoty 90 000 zł w wysokości 7200 zł.

Obliczenie przebiega w czterech krokach:

1. Dodaj dochody – 40 000 zł z Polski + 50 000 zł z zagranicy daje 90 000 zł.
2. Oblicz podatek od całości – w przykładzie wynosi on 7200 zł.
3. Ustal stopę procentową – 7200 zł ÷ 90 000 zł × 100 = 8%.
4. Zastosuj ją do dochodu z Polski – 40 000 zł × 8% = 3200 zł podatku przypadającego na polski dochód, przed uwzględnieniem zaliczek i odliczeń.

Dochód z Niemiec nie jest więc opodatkowany w Polsce jako odrębna podstawa. Podnosi jednak łączną kwotę uwzględnianą przy wyliczaniu stopy procentowej. W rzeczywistym rozliczeniu znaczenie mają między innymi koszty uzyskania przychodu, składki, kurs waluty, ulgi oraz zasady dotyczące konkretnego źródła dochodu.

Kiedy nie trzeba składać PIT w Polsce?

Sam fakt uzyskiwania dochodu za granicą nie zawsze oznacza konieczność złożenia polskiego zeznania. Przy metodzie wyłączenia z progresją może nie być takiego obowiązku, gdy:

• nie masz polskiej rezydencji podatkowej i nie uzyskujesz dochodów podlegających opodatkowaniu w Polsce,
• jesteś polskim rezydentem, ale osiągasz wyłącznie zagraniczne dochody objęte metodą wyłączenia z progresją,
• nie uzyskujesz w Polsce innych dochodów opodatkowanych według skali podatkowej,
• nie korzystasz z rozliczenia, które wymaga wykazania dochodu zagranicznego, na przykład wspólnego rozliczenia z małżonkiem.

Jeżeli masz dochody w Polsce, zwykle składasz PIT-36, a dochód zagraniczny wykazujesz także w załączniku PIT/ZG. Obowiązki mogą wyglądać inaczej przy podatku liniowym, ryczałcie lub dochodach kapitałowych.

Rezydencja podatkowa ma znaczenie

Polskim rezydentem jest co do zasady osoba, która ma w Polsce centrum interesów osobistych lub gospodarczych albo przebywa tu dłużej niż 183 dni w roku. Spełnienie jednego z tych kryteriów może prowadzić do nieograniczonego obowiązku podatkowego w Polsce.

Gdy oba państwa uznają podatnika za swojego rezydenta, pierwszeństwo mają reguły kolizyjne z właściwej umowy. Analizuje się między innymi stałe ognisko domowe, silniejsze powiązania osobiste i gospodarcze oraz zwykłe miejsce pobytu.

Konwencja MLI – dlaczego lista krajów się zmienia?

Konwencja MLI zmieniła część umów zawartych przez Polskę. W wielu przypadkach zastąpiła metodę wyłączenia z progresją metodą proporcjonalnego odliczenia. Przy tym drugim rozwiązaniu dochód zagraniczny jest uwzględniany w polskiej podstawie opodatkowania, a od polskiego podatku można odliczyć podatek zapłacony za granicą, ale tylko do określonego limitu.

W związku z MLI metoda została zmieniona między innymi w umowach z Austrią, Wielką Brytanią, Japonią, Irlandią, Danią, Norwegią, Kanadą, Grecją, Hiszpanią, Bułgarią, Chinami, Rumunią, Meksykiem i Tunezją. Zmiana państwa w tabeli nie musi więc oznaczać błędu, lecz skutek wejścia w życie zmodyfikowanych postanowień.

Przed złożeniem zeznania sprawdź aktualny wykaz umów i tekst syntetyczny na stronie Ministerstwa Finansów. Metoda wynika z umowy oraz rodzaju dochodu, a nie z wyboru podatnika.

Najważniejsze praktyczne rozróżnienie jest proste: przy wyłączeniu z progresją zagraniczny dochód jest zwolniony w Polsce, lecz może podnieść stawkę dla dochodu krajowego. Przy odliczeniu proporcjonalnym zagraniczny dochód podlega wykazaniu w Polsce, a podatek zagraniczny podlega odliczeniu w ustawowym limicie.

Artykuł nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Zasady rozliczenia zależą od aktualnej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania, rezydencji podatkowej i rodzaju dochodu. W przypadku podwójnej rezydencji lub wątpliwości dotyczących UPO skonsultuj się z doradcą podatkowym.