Podatek od darowizny płaci obdarowany, a nie darczyńca. To osoba, która otrzymała pieniądze, rzecz albo prawo majątkowe, odpowiada za sprawdzenie obowiązku podatkowego, zgłoszenie darowizny i zapłatę podatku, jeśli powstanie należność. Darczyńca nie jest podatnikiem tego podatku.
Jakie obowiązki ma obdarowany?
Darowizna zwiększa majątek osoby, która ją otrzymuje. Z tego powodu to obdarowany rozlicza podatek od spadków i darowizn na zasadach określonych w ustawie z 28 lipca 1983 r. Nie każda darowizna oznacza jednak konieczność zapłaty.
Obdarowany powinien ustalić przede wszystkim stopień pokrewieństwa z darczyńcą, wartość otrzymanego majątku oraz wcześniejsze darowizny od tej samej osoby z bieżącego roku i pięciu poprzednich lat. Do jego obowiązków należy:
- Sprawdzenie kwoty wolnej obowiązującej w danej grupie podatkowej.
- Zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego na formularzu SD-Z2 albo SD-3, jeżeli przepisy tego wymagają.
- Zapłata podatku od nadwyżki ponad kwotę wolną, jeśli darowizna nie korzysta z pełnego zwolnienia.
Przy darowiźnie nieruchomości umowę sporządza się w formie aktu notarialnego. W takiej sytuacji podatek, jeśli jest należny, pobiera notariusz. Nie zmienia to zasady, że ekonomicznie obciążenie dotyczy obdarowanego.
Grupy podatkowe i kwoty wolne
Wysokość kwoty wolnej zależy od relacji między darczyńcą a obdarowanym. Limity uwzględniają łączną wartość nabycia od tej samej osoby w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz w pięciu poprzednich latach.
| Grupa podatkowa | Kto należy? | Kwota wolna |
|---|---|---|
| I grupa | Małżonek, rodzice, dzieci, wnuki, dziadkowie, rodzeństwo, teściowie, zięć, synowa, pasierb, ojczym i macocha | 36 120 zł |
| II grupa | Między innymi ciotki, wujowie, bratankowie, siostrzeńcy, małżonkowie rodzeństwa | 27 090 zł |
| III grupa | Pozostałe osoby, w tym znajomi i osoby niespokrewnione | 5 733 zł |
Podatek oblicza się od nadwyżki ponad właściwą kwotę wolną. Stawki zależą od grupy podatkowej i wysokości tej nadwyżki. Darczyńca nie płaci tego podatku niezależnie od wartości przekazanego majątku.
Kiedy działa zwolnienie dla grupy 0?
Najbliższa rodzina może skorzystać z pełnego zwolnienia, określanego jako grupa 0. Należą do niej między innymi małżonek, dzieci, rodzice, dziadkowie, wnuki, rodzeństwo, pasierb, ojczym i macocha. Zwolnienie nie działa jednak automatycznie w każdej sytuacji.
Aby zachować prawo do zwolnienia przy darowiźnie wymagającej zgłoszenia, obdarowany powinien:
- Złożyć formularz SD-Z2 we właściwym urzędzie skarbowym.
- Dotrzymać terminu 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego.
- Przy darowiźnie pieniężnej zachować dowód przekazania środków na rachunek bankowy, rachunek płatniczy albo przekazem pocztowym, gdy jest wymagany.
- Uwzględnić wcześniejsze darowizny od tej samej osoby, ponieważ mogą wpływać na obowiązek zgłoszenia.
Jeżeli darowizna przekracza kwotę wolną, a obdarowany nie zgłosi jej w terminie, może utracić zwolnienie i rozliczać ją według zasad właściwych dla I grupy podatkowej. Przy darowiznach opodatkowanych, które przekraczają limit i nie zostały przekazane aktem notarialnym, stosuje się formularz SD-3, składany co do zasady w ciągu miesiąca od powstania obowiązku podatkowego.
Najważniejsze jest więc rozróżnienie stron umowy: darczyńca przekazuje majątek, natomiast obdarowany odpowiada za zgłoszenie i ewentualną zapłatę podatku.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady podatkowej ani prawnej. Przy darowiznach o dużej wartości lub nietypowej sytuacji rodzinnej warto skonsultować się z doradcą podatkowym albo właściwym urzędem skarbowym.