Podatek od darowizny zależy od grupy podatkowej i łącznej wartości darowizn od jednego darczyńcy z bieżącego roku oraz pięciu poprzednich lat. Kwoty wolne wynoszą 36 120 zł dla I grupy, 27 090 zł dla II grupy i 5 733 zł dla III grupy. Najbliższa rodzina może skorzystać z pełnego zwolnienia bez względu na kwotę, jeśli złoży formularz SD-Z2 w ciągu 6 miesięcy, a darowizna pieniężna zostanie przekazana przelewem lub przekazem pocztowym.
Od jakiej kwoty płaci się podatek od darowizny?
Podatek pojawia się dopiero po przekroczeniu kwoty wolnej właściwej dla relacji między darczyńcą a obdarowanym. Jeżeli łączna wartość nabycia od jednej osoby mieści się w limicie, nie trzeba składać zgłoszenia ani płacić podatku. Dotyczy to także darowizny mieszkania, samochodu lub innych rzeczy, których wartość można określić.
Limity nie odnoszą się wyłącznie do jednej umowy. Sumuje się darowizny otrzymane od tego samego darczyńcy w roku ostatniej darowizny oraz w pięciu latach poprzedzających ten rok.
Grupy podatkowe i kwoty wolne
O tym, jaki limit ma zastosowanie, decyduje stopień pokrewieństwa lub powinowactwa. Najważniejsze informacje przedstawia tabela:
| Grupa podatkowa | Kto należy | Kwota wolna |
|---|---|---|
| I grupa | Małżonek, rodzice, dziadkowie, dzieci, wnuki, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie, zięć i synowa | 36 120 zł |
| II grupa | Między innymi dzieci rodzeństwa, rodzeństwo rodziców, małżonkowie rodzeństwa oraz rodzeństwo małżonka | 27 090 zł |
| III grupa | Pozostali nabywcy, w tym osoby niespokrewnione | 5 733 zł |
Kwoty dotyczą nabycia od jednego darczyńcy. Nie sumuje się automatycznie darowizn otrzymanych od różnych osób, nawet jeśli należą one do tej samej grupy podatkowej.
Jak najbliższa rodzina może uniknąć podatku?
Najbliżsi krewni należą do tak zwanej grupy zerowej. Jest ona węższa niż I grupa podatkowa. Obejmuje małżonka, dzieci, wnuki, rodziców, dziadków, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę. Nie należą do niej teściowie, zięć ani synowa, choć są zaliczani do I grupy.
Darowizna w grupie zerowej może być całkowicie zwolniona z podatku, bez względu na jej wartość. Trzeba jednak spełnić warunki formalne:
- Złożyć formularz SD-Z2 w urzędzie skarbowym w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego.
- W przypadku pieniędzy otrzymać środki przelewem na rachunek bankowy, rachunek w SKOK albo przekazem pocztowym.
- Zachować potwierdzenie przelewu lub inny dokument potwierdzający sposób przekazania środków.
- Zgłosić darowiznę także wtedy, gdy jej wartość przekracza limit właściwy dla I grupy podatkowej.
Procedura wygląda następująco:
- Ustal, czy darczyńca należy do grupy zerowej.
- Oblicz termin 6 miesięcy od dnia otrzymania darowizny albo powstania obowiązku podatkowego.
- Wypełnij i złóż formularz SD-Z2 właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego.
- Dołącz lub zachowaj dowód przelewu, jeżeli przedmiotem darowizny były pieniądze.
Przekazanie gotówki przy darowiźnie pieniężnej może pozbawić obdarowanego prawa do pełnego zwolnienia. Samo zgłoszenie SD-Z2 nie zastępuje wymogu udokumentowania transferu środków.
Darowizna mieszcząca się w kwocie wolnej nie wymaga zgłoszenia. Darowizna z grupy zerowej może być zwolniona bez limitu, ale po przekroczeniu kwoty wolnej trzeba zachować termin i warunki określone dla SD-Z2.
Jak działa sumowanie darowizn z 5 lat?
Przy ustalaniu, czy przekroczono limit, bierze się pod uwagę darowizny od tego samego darczyńcy z roku ostatniego nabycia i pięciu lat wcześniejszych. Przykładowo, trzy darowizny po 15 000 zł otrzymane od ojca dają łącznie 45 000 zł. To więcej niż limit 36 120 zł dla I grupy, więc bez zastosowania zwolnienia dla grupy zerowej podatek byłby liczony od nadwyżki.
Inaczej wygląda sytuacja, gdy 15 000 zł pochodzi od ojca, a kolejne 15 000 zł od matki. Darowizny rozlicza się oddzielnie dla każdego darczyńcy. Nie tworzą one jednej sumy tylko dlatego, że oboje należą do tej samej grupy podatkowej.
Co się dzieje po przekroczeniu limitu?
Podatek oblicza się od nadwyżki ponad kwotę wolną, a nie od całej wartości darowizny. Przykładowo, przy darowiźnie 40 000 zł od osoby z I grupy podstawą będzie 3 880 zł, jeżeli nie uwzględnia się wcześniejszych nabyć i nie ma zastosowania pełne zwolnienie.
Stawki są progresywne i wynoszą zależnie od grupy oraz wysokości nadwyżki od 3% do 20%. Dla I grupy stosuje się stawki 3%, 5% i 7%, dla II grupy 7%, 9% i 12%, a dla III grupy 12%, 16% i 20%. Przy większej darowiźnie należy złożyć zeznanie SD-3, jeżeli nie działa zwolnienie, a podatek zapłacić po otrzymaniu decyzji urzędu.
Najważniejsze dla obdarowanego są trzy informacje: kto przekazał darowiznę, jaka jest suma nabyć od tej osoby z pięciu lat oraz czy w przypadku grupy zerowej złożono SD-Z2 i udokumentowano przelew.
