Podatek od darowizny wynosi od 3% do 20% nadwyżki ponad kwotę wolną od podatku. Konkretna stawka zależy od grupy podatkowej, do której należy obdarowany, oraz od wartości darowizny. Najbliższa rodzina, zaliczana do tak zwanej grupy zerowej, może skorzystać z pełnego zwolnienia, jeśli dopełni formalności związanych z formularzem SD-Z2.
Grupy podatkowe i kwoty wolne
Podatek oblicza się nie od całej wartości darowizny, lecz od nadwyżki ponad kwotę wolną. O przynależności do grupy podatkowej decyduje relacja między darczyńcą a obdarowanym.
| Grupa | Kto należy | Kwota wolna |
|---|---|---|
| I | Małżonek, dzieci, rodzice, dziadkowie, wnuki, pasierb, rodzeństwo, ojczym, macocha, teściowie, zięć i synowa | 36 120 zł |
| II | Dalsza rodzina, między innymi rodzeństwo rodziców, zstępni rodzeństwa, małżonkowie rodzeństwa i rodzeństwo małżonka | 27 090 zł |
| III | Pozostali nabywcy, w tym osoby niespokrewnione | 5 733 zł |
Kwoty wolne dotyczą nabyć od tej samej osoby w okresie pięciu lat. Sumuje się więc darowizny otrzymane w roku, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, oraz w pięciu latach poprzedzających ten rok. Przekroczenie limitu oznacza podatek od ustalonej nadwyżki, a nie od całej wartości darowizn.
Podatek rozlicza obdarowany. Darczyńca co do zasady nie płaci podatku od samego przekazania majątku.
Progi i stawki podatku od darowizny
Po odjęciu kwoty wolnej nadwyżkę przyporządkowuje się do jednego z trzech progów. Wyższa stawka obejmuje tylko część nadwyżki wskazaną w danym przedziale.
| Nadwyżka ponad kwotę wolną | Grupa I | Grupa II | Grupa III |
|---|---|---|---|
| Do 11 833 zł | 3% | 7% | 12% |
| Od 11 833 zł do 23 665 zł | 355 zł + 5% nadwyżki ponad 11 833 zł | 828,40 zł + 9% nadwyżki ponad 11 833 zł | 1 420 zł + 16% nadwyżki ponad 11 833 zł |
| Powyżej 23 665 zł | 946,60 zł + 7% nadwyżki ponad 23 665 zł | 1 893,30 zł + 12% nadwyżki ponad 23 665 zł | 3 313,20 zł + 20% nadwyżki ponad 23 665 zł |
Przykładowo, przy darowiźnie 100 000 zł od osoby z I grupy podatkowej podstawą obliczenia podatku jest 63 880 zł, ponieważ od wartości darowizny odejmuje się kwotę wolną 36 120 zł. Jeżeli darowizna pochodzi od osoby niespokrewnionej, stosuje się limit 5 733 zł i stawki właściwe dla III grupy.
Jak działa zwolnienie dla grupy zerowej?
Grupa zerowa obejmuje najbliższą rodzinę. Należą do niej:
- małżonek
- dzieci i dalsi zstępni
- rodzice i dalsi wstępni
- pasierb
- rodzeństwo
- ojczym i macocha
Zwolnienie dla tej grupy nie ma limitu kwotowego, ale wymaga spełnienia warunków formalnych. Aby z niego skorzystać, trzeba:
- Wypełnić formularz SD-Z2 i wskazać otrzymaną darowiznę.
- Złożyć formularz w urzędzie skarbowym w ciągu 6 miesięcy od powstania obowiązku podatkowego.
- Przy darowiźnie pieniężnej udokumentować przekazanie środków na rachunek bankowy obdarowanego, rachunek w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo przekazem pocztowym.
Brak zgłoszenia w terminie może oznaczać utratę pełnego zwolnienia. Wtedy darowizna przekraczająca kwotę wolną jest rozliczana według zasad właściwych dla I grupy podatkowej.
Co grozi za niedopełnienie formalności?
Jeżeli darowizna zostanie ujawniona dopiero podczas czynności sprawdzających, postępowania podatkowego, kontroli podatkowej albo kontroli celno-skarbowej, a należny podatek nie został zapłacony, może zostać zastosowana sankcyjna stawka 20%. Dotyczy to sytuacji, w których podatnik nie wykazał darowizny mimo obowiązku rozliczenia.
Dlatego przy większych kwotach trzeba sprawdzić nie tylko wartość ostatniej darowizny, lecz także wcześniejsze nabycia od tej samej osoby z pięcioletniego okresu. Przy skomplikowanych darowiznach, zwłaszcza dotyczących nieruchomości lub dużych kwot, rozsądne jest potwierdzenie sposobu rozliczenia z doradcą podatkowym albo właściwym urzędem skarbowym.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. Przed rozliczeniem dużej darowizny sprawdź aktualne przepisy lub skonsultuj się ze specjalistą.