Podatek można rozłożyć na dowolną liczbę rat, ponieważ Ordynacja podatkowa nie określa ustawowej górnej granicy. Nie oznacza to jednak, że podatnik samodzielnie ustala liczbę transz. O tym, czy raty zostaną przyznane i ile ich będzie, decyduje organ podatkowy w indywidualnej, uznaniowej decyzji.
Od czego zależy zgoda urzędu?
Rozłożenie podatku albo zaległości podatkowej na raty jest ulgą, której urząd może udzielić, gdy przemawia za tym ważny interes podatnika lub interes publiczny. Podatnik powinien wykazać, że jednorazowa zapłata jest dla niego zbyt dużym obciążeniem, a proponowany harmonogram pozwoli realnie uregulować zobowiązanie.
Ważny interes podatnika może wynikać na przykład z nagłej choroby, utraty dochodu, zdarzenia losowego albo innej nadzwyczajnej sytuacji, która ograniczyła możliwości finansowe. Interes publiczny wiąże się natomiast z sytuacją, w której natychmiastowa zapłata doprowadziłaby do poważnego pogorszenia położenia podatnika i mogłaby skutkować koniecznością korzystania z pomocy państwa.
Przy rozpatrywaniu wniosku urząd bierze pod uwagę także interes fiskusa. Musi ocenić, czy rozłożenie należności na zaproponowane raty daje realną szansę odzyskania pieniędzy. Wniosek nie może więc wyglądać jak próba samego odwleczenia zapłaty.
Znaczenie mają przede wszystkim następujące okoliczności:
- Ważny interes podatnika – nadzwyczajna sytuacja, która uniemożliwia jednorazową zapłatę.
- Interes publiczny – ryzyko, że zapłata podatku doprowadzi do skrajnego pogorszenia sytuacji materialnej.
- Realność spłaty – możliwość regulowania kolejnych rat w zaproponowanych terminach.
Rozłożenie na raty nie jest tym samym co umorzenie zaległości. W przypadku rat zobowiązanie nadal trzeba spłacić, tylko według nowego harmonogramu. Umorzenie może natomiast zwolnić z obowiązku zapłaty części albo całości należności, ale podlega odrębnym przesłankom.
Jak przygotować wniosek o raty?
Wniosek powinien jasno wskazywać, jakiego podatku lub zaległości dotyczy, jaka jest przyczyna problemów z płatnością oraz w jakim harmonogramie podatnik chce uregulować zobowiązanie. Można skorzystać z formularza RAT-Z. Samo złożenie wniosku nie podlega opłacie skarbowej.
Największe znaczenie ma rzetelne uzasadnienie i potwierdzenie go dokumentami. W zależności od sytuacji mogą to być:
- oświadczenie o sytuacji finansowej, rodzinnej i majątkowej,
- zeznania lub deklaracje PIT,
- wyciągi z rachunków bankowych i dokumenty potwierdzające wysokość dochodów,
- dokumenty dotyczące kosztów leczenia, utrzymania albo innych nadzwyczajnych wydatków,
- informacje o majątku, w tym oświadczenie ORD-HZ, jeżeli jest wymagane w danej sprawie.
Nie istnieje jeden zamknięty zestaw dokumentów obowiązujący w każdej sprawie. Ich zakres zależy od sytuacji podatnika. Brak dowodów nie musi automatycznie zakończyć postępowania odmową, ale utrudnia wykazanie, że przesłanki ulgi rzeczywiście występują.
Uwaga: urząd może zaakceptować mniejszą liczbę rat niż wskazana we wniosku albo ustalić własne terminy. Dlatego propozycja powinna być możliwa do wykonania, a nie tylko korzystna na papierze.
Co zrobić po odmowie?
Decyzja odmowna nie zamyka drogi do zakwestionowania rozstrzygnięcia. Należy jednak pilnować terminu i dokładnie przeanalizować uzasadnienie urzędu.
- W ciągu 14 dni od doręczenia decyzji złóż odwołanie do dyrektora izby administracji skarbowej za pośrednictwem organu, który wydał decyzję.
- Jeżeli decyzja organu odwoławczego nadal będzie niekorzystna, rozważ złożenie skargi do sądu administracyjnego.
- Gdy zmienią się okoliczności, na przykład pojawią się nowe problemy finansowe lub dokumenty, możesz ponownie złożyć wniosek o rozłożenie należności na raty.
Najważniejsza odpowiedź brzmi więc: nie ma ustawowego limitu liczby rat. O ich liczbie decyduje urząd, który ocenia sytuację podatnika, uzasadnienie wniosku i prawdopodobieństwo terminowej spłaty całego zobowiązania.
Artykuł nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy wysokiej zaległości lub toczącym się postępowaniu egzekucyjnym, warto skonsultować się z doradcą podatkowym lub radcą prawnym.
