Do drugiego progu podatkowego przechodzi się po przekroczeniu 120 000 zł rocznej podstawy obliczenia podatku, czyli dochodu ustalonego według zasad dla skali podatkowej. Stawka 32% obejmuje wyłącznie nadwyżkę ponad 120 000 zł, a nie całość zarobków.
Kiedy zaczyna się drugi próg podatkowy?
W rozliczeniu PIT za 2026 rok pierwszy próg skali podatkowej sięga 120 000 zł podstawy obliczenia podatku. Do tej kwoty obowiązuje stawka 12%, a od nadwyżki ponad limit stosuje się stawkę 32%. Zasada dotyczy dochodów rozliczanych według skali, między innymi z umowy o pracę, umowy zlecenia, emerytury, renty oraz działalności gospodarczej na zasadach ogólnych.
Przykładowo, przy podstawie obliczenia podatku wynoszącej 140 000 zł, pierwsze 120 000 zł podlega rozliczeniu według skali do tego limitu, a 32% obejmuje tylko 20 000 zł nadwyżki. Podatek nie rośnie więc tak, jak gdyby całe 140 000 zł zostało objęte stawką 32%.
W skali podatkowej działa też kwota wolna od podatku w wysokości 30 000 zł. Odpowiada jej kwota zmniejszająca podatek wynosząca 3600 zł. Nie zmienia ona jednak granicy drugiego progu.
Próg podatkowy a wynagrodzenie brutto
Kwoty 120 000 zł nie należy porównywać bezpośrednio z pensją brutto. Próg odnosi się do podstawy obliczenia podatku, czyli wartości ustalonej po uwzględnieniu kosztów uzyskania przychodu, składek na ubezpieczenia społeczne i odliczeń od dochodu.
| Próg lub przedział | Stawka podatkowa | Podstawa opodatkowania |
|---|---|---|
| Do 120 000 zł | 12% | Dochód ustalony po uwzględnieniu kosztów, składek i odliczeń |
| Powyżej 120 000 zł | 32% | Wyłącznie nadwyżka ponad 120 000 zł |
W uproszczeniu pensja brutto jest przychodem. Dochód powstaje dopiero po odjęciu elementów przewidzianych w przepisach. Dlatego nie istnieje jedna pensja brutto, przy której każda osoba automatycznie przekroczy drugi próg. Znaczenie mają między innymi koszty pracownicze, składki społeczne, inne źródła dochodu i przysługujące ulgi.
Jak obliczyć, czy przekroczysz drugi próg?
Do wstępnego sprawdzenia swojej sytuacji możesz wykorzystać uproszczony schemat:
- Ustal przychód – zsumuj przychody z każdego źródła opodatkowanego według skali.
- Odejmij koszty uzyskania przychodu – ich wysokość zależy od rodzaju źródła i sytuacji podatnika.
- Uwzględnij składki społeczne – nie chodzi tu o składkę zdrowotną, lecz o składki na ubezpieczenia społeczne odliczane zgodnie z przepisami.
- Uwzględnij odliczenia od dochodu – na przykład wpłaty na IKZE, darowizny albo ulgę rehabilitacyjną, jeśli spełniasz warunki.
- Porównaj wynik z kwotą 120 000 zł – otrzymany wynik jest podstawą do sprawdzenia, czy pojawi się nadwyżka opodatkowana stawką 32%.
Dochody z różnych źródeł opodatkowanych skalą co do zasady sumują się. Inaczej traktuje się przychody rozliczane według innych zasad, na przykład działalność na podatku liniowym, ryczałt, dywidendy czy sprzedaż akcji. Nie zwiększają one podstawy dla drugiego progu skali podatkowej.
Przy kilku źródłach trzeba też uważać na straty. Strata z jednego źródła, na przykład działalności gospodarczej, nie pomniejsza automatycznie dochodu z etatu. Dochody zwolnione z PIT, takie jak przychody objęte ulgą dla młodych w ustawowym limicie, również nie są zwyczajnie doliczane do podstawy, choć w niektórych sytuacjach mogą wpływać na ustalenie stawki.
Jak legalnie zmniejszyć podstawę opodatkowania?
Nie każda ulga wpływa na próg w ten sam sposób. Odliczenia od dochodu mogą zmniejszyć podstawę obliczenia podatku, natomiast ulgi odliczane od podatku działają dopiero po wyliczeniu należności. Do rozwiązań, które mogą obniżyć dochód albo zmienić sposób jego rozliczenia, należą:
- Wspólne rozliczenie z małżonkiem – przy spełnieniu warunków dochody małżonków sumuje się, dzieli przez dwa, a podatek od połowy mnoży przez dwa.
- Wpłaty na IKZE – mogą zostać odliczone od dochodu w granicach ustawowego limitu.
- Ulga termomodernizacyjna – przysługuje przy spełnieniu warunków dotyczących wydatków i nieruchomości.
- Ulga rehabilitacyjna i darowizny – mogą pomniejszyć dochód, jeżeli wydatek, dokumentacja i limit spełniają wymogi ustawy.
Wspólne rozliczenie może w praktyce podwoić zakres dochodu objęty stawką 12%. Przy łącznej podstawie 240 000 zł, podzielonej po połowie, podatek jest liczony od 120 000 zł na osobę. Największa różnica pojawia się zwykle wtedy, gdy jedno z małżonków ma wysoki dochód, a drugie niski albo nie osiąga dochodu. Warunkiem są jednak między innymi małżeństwo, wymagana wspólność majątkowa oraz brak przeszkód związanych z formą opodatkowania.
Ulga na dzieci działa inaczej. Co do zasady pomniejsza już obliczony podatek, a nie dochód decydujący o wejściu w drugi próg. Sama w sobie nie obniża więc podstawy porównywanej z kwotą 120 000 zł.
Dlaczego przy kilku pracodawcach może pojawić się dopłata?
Każdy pracodawca zna zwykle tylko dochód wypłacany przez siebie. Jeśli masz dwie umowy, u każdego pracodawcy osobno możesz przez część roku pozostawać poniżej 120 000 zł. Łącznie dochody mogą jednak przekroczyć ten limit.
W takiej sytuacji pracodawcy często pobierają zaliczki według stawki 12%, ponieważ nie uwzględniają dochodów z drugiego miejsca pracy. W rocznym zeznaniu podatkowym następuje zsumowanie dochodów. Jeżeli powstanie nadwyżka ponad 120 000 zł, 32% zostanie zastosowane do tej nadwyżki, co może oznaczać dopłatę.
Przy działalności gospodarczej rozliczanej według skali zaliczki ustala się od dochodu narastająco. Wyższa stawka może więc pojawić się w miesiącu albo kwartale, w którym dochód od początku roku przekroczy limit. Przy zaliczkach uproszczonych rozliczenie różnicy może nastąpić dopiero w zeznaniu rocznym.
Najważniejsze rozróżnienie jest proste: 120 000 zł dotyczy dochodu będącego podstawą obliczenia podatku, nie pensji brutto. Po przekroczeniu limitu 32% obejmuje tylko nadwyżkę, dlatego samo wejście w drugi próg nie oznacza objęcia całych zarobków wyższą stawką.
